artikeltje

artikel uit Mobiel 6 - december 2005/januari 2006

Pleegzorg over de grenzen

Pleegzorg in Nieuw-Zeeland

Door: Carla IJssennagger

Mobiel kijkt over de grenzen heen. Hoe is pleegzorg geregeld in andere landen, van oost naar west, van noord naar zuid? In ieder nummer een uniek verhaal. We geven u een sfeerimpressie, een persoonlijke ervaring of een beschouwing over de organisatie van pleegzorg in dat betreffende land. In dit nummer Nieuw Zeeland.

In maart 2003 ben ik samen met Jeroen vanuit Den Haag naar Nieuw-Zeeland verhuisd, met name omdat we tijdens een vakantie in 2001 zo verliefd waren geworden op het land en de inwoners. In Den Haag heb ik zo’n vijf jaar bij het Centrum voor Pleegzorg in Voorburg gewerkt als pleegzorgwerker en later als crisisbemiddelaar. De bedoeling was dat ik me in Nieuw-Zeeland meer zou gaan richten op fotografie. Maar ik kon het toch niet laten om wederom mijn energie te steken in pleegzorg.

De organisatie waar ik momenteel werk, heet Child Youth and Family Services (CYFS) en valt onder de verantwoordelijkheid van de minister van sociale en jeugdzaken. De organisatie wordt gefinancierd door de belastingbetalers.

Een heel klein onderdeel van die organisatie is pleegzorg, het grootse deel is het onderzoeken van melding van kindermishandeling, het uitvoeren van taken in de jeugdbescherming en het bieden van hulpverlening aan gezinnen ‘in nood’. Naast CYFS zijn er in Nieuw Zeeland vele organisaties (grote en kleine) die pleegzorg in hun pakket hebben. Deze organisaties worden voor een deel gefinancierd door CYFS en voor een deel zijn ze afhankelijk van inkomsten door giften van derden (particulieren, kerken, enzovoort). Momenteel zijn er zo’n 4000 kinderen uithuis geplaatst in heel Nieuw Zeeland en een groot deel daarvan woont in een pleeggezin.

Nieuw Zeeland werd in 1642 ontdekt door de Nederlander Abel Tasman, die zag echter geen waarde in het land omdat er geen specerijen waren. Ruim honderd jaar later was het de Engelsman James Cook die Nieuw-Zeeland herontdekte. In 1840 hebben de Engelsen een verdrag ondertekend met de toenmalige bewoners, de Maori. Dit verdrag “Treaty of Waitangi” (Waitangi is de plaats waar het verdrag getekend is) is tot op heden een belangrijk document omdat het zeggenschap geeft aan beide culturen in het nemen van beslissingen. Het is ook belangrijk omdat het veel eerbied en zeggenschap geeft aan de Maori’s. Deze groep heeft begin jaren tachtig hard gewerkt aan een nieuwe jeugdwet en die jeugdwet is tot op heden het document waar de kinder- en jeugdbeschermers mee werken.

Family Group Conference

Een van de belangrijkste artikelen in deze wet is dat er een “Family Group Conference” (Eigen-kracht conferentie) plaats moet vinden, waarin de familie van het kind/de jeugdige geconsulteerd moet worden voordat er naar de rechter gestapt kan worden. Wanneer de familie en maatschappelijk werkers het samen eens zijn over de diagnose kindermishandeling, kan er een werkplan opgesteld worden waarin iedereen zijn eigen verantwoordelijkheid heeft.

Op deze manier hoeft CYFS niet naar de rechter te stappen en blijft de verantwoordelijkheid om het kind te beschermen bij de familie.

Deze conferenties zijn gebaseerd op een traditioneel gebruik in de Maori cultuur: daar waar er problemen zijn, probeer je deze als familie op te lossen. Iedere hapu en iwi (sub tribe en tribe) heeft zijn eigen ontmoetingshuizen die van oorsprong gebruikt worden voor dit soort conferenties.

Netwerk

Een ander onderdeel van deze wet is dat als het kind/de jeugdige niet thuis kan blijven wonen het zoveel mogelijk geplaatst moet worden binnen de familie of het netwerk. Met betrekking tot de Maori’s is het zelfs zo dat het binnen de hapu (sub-tribe) of iwi (tribe) geplaatst moet worden om ervoor te zorgen dat de link met de cultuur in stand blijft. Gevolg van deze regel is dus dat veel kinderen en jeugdigen binnen de familie worden geplaatst. Ook hier in Nieuw-Zeeland zijn er dus veel grootouders en tantes en ooms die kinderen van hun kind of broer of zus opvoeden.

Wanneer het duidelijk is dat het kind/de jeugdige niet meer terug kan keren naar zijn biologische ouders wordt er getracht om de pleegouders zoveel mogelijk te motiveren om voogdij aan te vragen over het kind bij de rechtbank. Daarmee wordt de ouder uit de ouderlijke macht gezet. Het is echter wel mogelijk voor de biologische ouders om op een later tijdstip dit aan te vechten. Dat is wel een heel lastig traject.

IFCO 2007

Mocht je een kijkje willen nemen in Nieuw-Zeeland, dan is het zeer de moeite waard om in februari 2007 naar de IFCO (1) te komen en daarvoor of daarna nog wat te zien van dit prachtige land. Het is dan zomer dus een goede reden om Nederland te ‘ontvluchten’. •

(1) Nieuw-Zeeland organiseert de vijftiende IFCO-conferentie van 11 tot 16 februari 2007 in Hamilton. Het motto is ‘Treasure the Child’. Zie www.ifconz07.org.nz